ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

542

سفرنامه شاردن ( فارسى )

برسد جزيره را متصرف شدند . سفر دولاهه بر خلاف آنچه پيش‌بينى شده بود مدتى دراز به طول انجاميد . وى بنا به درخواست فرانسويان مقيم ماداگاسكار ، براى سركوبى و آرام كردن سياهان بومى جزيره در ساحل آن لنگر انداخت و جنگ را آغاز كرد . در اين نبرد بدفرجام كه شش ماه به طول انجاميد نه تنها كارى از پيش نبرد و توفيق نيافت ، بل كه افزون بر هزار تن از همراهانش كه مىتوانستند در جاهاى ديگر منشاء كارهاى بزرگ شوند بيهوده جان باختند . گذشته از اين بوميان چنان به خشم آمدند ، و بر باقىماندهء سربازان فرانسه شوريدند كه آنان از جزيره بيرون رفتند ، و بوميان تصميم كردند از آن پس نه با فرانسويان آشتى ، و نه با آنان داد و ستد بازرگانى كنند . مسيو دولاهه پس از آن واقعه از ماداگاسكار وارد سورات شد ، و تا آغاز سال 1672 در آن‌جا ماند ، و سرانجام همراه آقاى كارن كه بنا به دستور دولت فرانسه بر او آمر و فرمانروا بود از آن‌جا بيرون شد . در اين هنگام نيروى دريايى زير فرمان وى شامل شش فروند كشتى بزرگ و چهار كشتى كوچك بود . اين اسكادران روز 21 ژانويه در گوا ) Goa ( لنگر انداخت . مقارن اين احوال كشتى گران برتون ) Grand Breton ( كشتى ديگر پادشاه فرانسه ، با دو كشتى كوچك ديگر به آنها پيوست . و اين اسكادران كه رويهم رفته از سيزده فروند كشتى بزرگ و كوچك تشكيل شده بود به سوى سيلان ) Ceylan ( حركت كرد ، و 21 مارس در لنگرگاه كاتيارى ) Cotyari ( كه معمولا ترنك مال ) Trinc Male ( خوانده مىشود پهلو گرفت . اين لنگرگاه كه در عرض جغرافيايى هشت درجه و سى دقيقه شمالى ، مايل به شمال غرب قرار گرفته گرچه باريك و كم عرض است ، اما چون عمقش نسبة زياد است ، براى كشتيها لنگرگاه خوبى است . هلنديها در نقطه‌اى واقع در يك فرسنگى ساحل اين خليج ، قلعهء كوچكى ساخته بودند ، و ده سپاهى از آن نگهبانى مىكردند . اين ده تن محافظ به محض ديدن كشتيهاى فرانسوى قلعه را رها كردند و رفتند . آقاى دولاهه پس از اين كه كشتيها لنگر انداختند عده‌اى را براى افتتاح باب مذاكره نزد كاندى كه بر سراسر جزيرهء سيلان فرمانروا بود فرستاد . اين فرستادگان پس از چند بار رفت و آمد و مذاكره موفق به عقد قرارداد شدند . طبق اين موافقت‌نامه كاندى فرمانرواى سيلان خليج ترنك مال و قلعه‌اى را كه هلنديها ساخته